Witwascontroles hypotheekbranche onnodig belastend voor consument 

Witwassen is een groot maatschappelijk probleem. In Nederland zou jaarlijks €15 tot €20 miljard worden witgewassen. Een effectieve aanpak is daarom noodzakelijk. Tegelijk moet die aanpak wel proportioneel blijven en burgers en bedrijven niet onnodig belasten. Precies daar wringt het, blijkt ook uit onderzoek van afgelopen woensdag van de Algemene Rekenkamer. Banken en klanten worden steeds zwaarder belast, terwijl nog altijd onvoldoende duidelijk is wat die inspanningen concreet opleveren. De kosten liepen in 2024 op tot circa €1,6 miljard.  

“Jammer dat vragen over documenten niet in één keer worden gesteld. Dat is ook prettiger richting de klant, omdat je alles dan in één keer kunt opvragen. Met betrekking tot de herkomst van het vermogen werd er drie keer iets anders opgevraagd.”  Citaat hypotheekadviseur van De Hypotheekshop over Wwft-controles (naam bij webredactie bekend) 

Controles zorgen voor vertraging en frustratie 

De bevindingen sluiten aan bij de ervaringen in de hypotheekbranche. Daar richten witwascontroles zich vaak op de herkomst van eigen geld, overwaarde, erfenissen, uitkoop bij scheidingen, schenkingen en onderhandse leningen binnen bijvoorbeeld familie. Waar vervolgens vaak een volgend onderzoek van herkomst eigen middelen van de schenker of geldschieter kan volgen. Hypotheekadviseurs steunen deze controles, zolang ze logisch, uitlegbaar en efficiënt worden uitgevoerd. 

In de praktijk gaat het juist daar regelmatig mis. Consumenten moeten herhaaldelijk dezelfde documenten aanleveren, terwijl die informatie al eerder is verstrekt. Ook worden vragen niet altijd in één keer volledig gesteld, waardoor nieuwe verzoeken blijven volgen. Dat leidt tot vertraging in het hypotheekproces, extra spanning bij klanten en onnodige onzekerheid op cruciale momenten. 

“De beoordeling van dit dossier liet zeer te wensen over. Eerst werd gevraagd aan te tonen dat er eigen middelen waren. Dat hebben wij gedaan. Vervolgens moest de herkomst worden aangetoond, wat begrijpelijk is. Daarvoor zijn de jaaropgaven aangeleverd. Eén van de rekeningen bestaat inmiddels niet meer, maar eind vorig jaar nog wel. Vervolgens werd gevraagd om van die rekening een recent afschrift aan te leveren, terwijl dat dus niet meer mogelijk is. Wij hebben daarop afschriften aangeleverd waarop de overboekingen van de ene bank naar de andere zichtbaar zijn. Vervolgens werd opnieuw gevraagd om een recent afschrift van de betreffende spaarrekening, terwijl daarop juist ook te zien is dat het geld naar die spaarrekening is overgemaakt. Bovendien zat van deze spaarrekening al direct een recent afschrift in het dossier. Kortom, het aantonen van eigen middelen neemt steeds absurdere vormen aan. Het meest irritante aan het geheel is dat er telkens weer om iets anders wordt gevraagd.”  Citaat hypotheekadviseur van De Hypotheekshop over Wwft-controles (naam bij webredactie bekend) 

Verschillen in beoordeling vergroten de belasting 

Volgens hypotheekadviseurs zit de grootste irritatie niet in het bestaan van WWFT-controles, maar in de manier waarop die binnen de keten worden uitgevoerd. De beoordeling verschilt geregeld per behandelaar en dossiers met buitenlandse elementen, zoals een buitenlands paspoort, een schenking uit het buitenland of een geboorteplaats buiten Nederland, krijgen vaker te maken met extra onderzoek. 

“Klant is behandeld als een halve fraudeur en heeft hierover, ondanks zijn verzoek, geen aanvullende uitleg ontvangen.”  Citaat hypotheekadviseur van De Hypotheekshop over Wwft-controles (naam bij webredactie bekend) 

Daardoor verschuift de aandacht soms van risicogericht controleren naar breed wantrouwen richting gewone consumenten. Dat maakt het proces minder voorspelbaar en vergroot de administratieve last voor klanten en adviseurs. 

“Heel veel gedoe, omdat mevrouw in India is geboren. Zij heeft een Nederlands paspoort en woont hier al acht jaar. Ze heeft geen financiële verplichtingen in India, maar toch volgde een zeer langdurig en uitgebreid onderzoek.” Citaat hypotheekadviseur van De Hypotheekshop over Wwft-controles (naam bij webredactie bekend) 

Pleidooi voor een uniforme aanpak 

Effectieve witwasbestrijding vraagt om risicogerichte controle, maar ook om meer uniformiteit in de uitvoering. Door open normen in de wet en inefficiënte processen doen makelaar, hypotheekadviseur, geldverstrekker en notaris nu vaak ieder afzonderlijk onderzoek. 

De Hypotheekshop pleit daarom voor een uniforme, proportionele en uitlegbare werkwijze in de hele keten. Zo kan witwassen effectief worden bestreden, zonder dat consumenten onnodig zwaar worden belast.